İnternette bir web sitesi oluşturmak istiyorsanız, ilk adım her zaman bir alan adı (domain name) seçmektir. Ancak bu basit görünen adım, aslında birçok teknik terim ve kavramı da beraberinde getirir. Alan adı yönetimi, DNS kayıtları, WHOIS bilgileri veya uzantı türleri gibi kavramlar, dijital dünyaya yeni adım atanlar için kafa karıştırıcı olabilir.
Bu nedenle, bu yazıda yeni başlayanlar için kapsamlı bir alan adı terimleri sözlüğü hazırladık. Her kavram, sade bir anlatımla açıklanmış, aynı zamanda teknik olarak doğru bilgilerle desteklenmiştir. Bu makaleyi okuduktan sonra bir domaini nasıl yöneteceğinizi, hangi terimlerin ne anlama geldiğini ve neden önemli olduklarını çok daha iyi anlayacaksınız.
Alan Adı (Domain Name)
Alan adı, internetteki bir web sitesine ulaşmak için kullanılan dijital adrestir. Örneğin, www.ornek.com bir alan adıdır. IP adreslerinin (örneğin 192.168.1.1) karmaşık yapısını gizleyerek, kullanıcıların sitelere kolayca erişmesini sağlar.
Bir alan adı, genellikle iki ana bölümden oluşur:
İkinci düzey alan (Second-Level Domain – SLD): Örneğin
ornek.comadresinde “ornek” kısmı.Üst düzey alan (Top-Level Domain – TLD): “.com” kısmı, yani uzantı.
Bu iki kısım birleşerek web sitenizin kimliğini oluşturur.
DNS (Domain Name System)
DNS, yani Alan Adı Sistemi, internetin telefon rehberi gibidir. Kullanıcılar bir domain girdiğinde, DNS bu ismi web sitesinin bulunduğu IP adresine yönlendirir.
Örneğin, siz www.ornek.com yazdığınızda DNS, arka planda bu alan adının bağlı olduğu sunucuyu bulur ve tarayıcınıza web sayfasını getirir.
DNS sisteminde sıkça karşılaşacağınız bazı kavramlar:
A Kaydı (Address Record): Alan adını bir IP adresine yönlendirir.
CNAME (Canonical Name): Bir alan adını başka bir alan adına yönlendirir.
MX Kaydı (Mail Exchange): E-posta sunucularının adresini belirler.
TXT Kaydı: Doğrulama ve güvenlik amaçlı metin tabanlı kayıtlar içerir (örneğin SPF, DKIM).
TLD (Top-Level Domain)
TLD, yani Üst Düzey Alan Adı, domainin son kısmıdır. .com, .net, .org, .edu gibi uzantılar TLD’ye örnektir.
TLD’ler üç ana kategoriye ayrılır:
Genel Üst Düzey Alanlar (gTLD):
.com,.info,.xyzgibi herkesin alabileceği uzantılardır.Ülke Kodu Üst Düzey Alanlar (ccTLD):
.tr,.de,.ukgibi ülkelere özel uzantılardır.Sponsorlu TLD’ler (sTLD): Belirli organizasyonlara özel olan
.edu,.govgibi uzantılardır.
Örneğin Türkiye’de en çok kullanılan uzantılar .com.tr ve .net.tr’dir.
Subdomain (Alt Alan Adı)
Alt alan adı, ana domainin bir alt kategorisidir. Örneğin blog.ornek.com bir alt alan adıdır.
Alt alan adları, genellikle farklı hizmetleri veya içerik türlerini ayırmak için kullanılır.
Örneğin:
mail.ornek.com→ E-posta servisishop.ornek.com→ E-ticaret mağazasısupport.ornek.com→ Destek sayfası
Bu yapı sayesinde ana domain altında farklı alt yapılar oluşturmak mümkündür.
WHOIS
WHOIS, bir alan adının kayıt bilgilerini gösteren bir sorgulama sistemidir. Bir domainin kime ait olduğunu, ne zaman kayıt edildiğini ve hangi kayıt kuruluşu (registrar) tarafından yönetildiğini öğrenmek için WHOIS sorgusu yapılır.
Ancak günümüzde gizlilik önem kazandığı için, birçok kullanıcı WHOIS Privacy (WHOIS Gizlilik Koruması) özelliğini aktif eder. Bu sayede kişisel bilgiler (isim, e-posta, adres) herkese açık görünmez.
Registrar (Alan Adı Kayıt Kuruluşu)
Registrar, alan adlarını kullanıcılar adına kayıt eden yetkili şirkettir. ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) tarafından lisanslıdır.
Bir domaini satın aldığınızda aslında siz sahip olmazsınız, yalnızca belirli bir süreliğine (genellikle 1 yıl) kullanım hakkını kiralarsınız. Süre dolmadan yenileme yapılmazsa domain boşa düşer.
Registry (Kayıt Operatörü)
Registry, belirli bir TLD’nin teknik yönetiminden sorumlu kuruluştur. Örneğin, .com uzantısının yöneticisi VeriSign’dır.
Registrar (kayıt satıcısı) domaini kullanıcıya sunarken, registry o alanın teknik altyapısını yönetir.
Bu iki kavram çoğu zaman karıştırılır, fakat roller tamamen farklıdır:
Registry: Teknik altyapı sağlayan kuruluş.
Registrar: Kullanıcıya satış yapan şirket.
Alan Adı Yenileme (Domain Renewal)
Bir alan adı genellikle 1 yıl süreyle kiralanır. Süre dolmadan önce yenilenmezse domain expired (süresi dolmuş) hale gelir.
Alan adı yenilenmezse şu aşamalardan geçer:
Grace Period (Ek Süre): Genellikle 30 gün. Yenileme yapılırsa domain geri alınabilir.
Redemption Period (Kurtarma Süresi): 30 gün daha devam eder, ancak ek ücret talep edilir.
Deletion Period: Alan adı tamamen silinir ve herkes tarafından yeniden satın alınabilir hale gelir.
Bu nedenle domain yenileme takibi oldukça önemlidir.
Nameserver (Ad Sunucusu)
Nameserver, alan adını belirli bir hosting hesabına yönlendiren sistemdir.
Örneğin:
ns1.sadecehosting.comns2.sadecehosting.com
Bir alan adı aldığınızda, bu nameserver bilgilerini hosting hesabınıza uygun şekilde güncellemeniz gerekir. Bu işlem, sitenizin doğru sunucuya bağlanmasını sağlar.
ICANN (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers)
ICANN, dünya genelinde domain isimlerinin ve IP adreslerinin yönetiminden sorumlu olan kar amacı gütmeyen kuruluştur.
ICANN, TLD’lerin dağıtımını, kayıt politikalarını ve domain güvenliğini denetler. Her registrar ICANN tarafından yetkilendirilmelidir.
Parked Domain (Park Edilmiş Alan Adı)
Parked domain, aktif olarak kullanılmayan ancak gelecekte kullanılmak üzere rezerve edilmiş alan adıdır.
Bu alanlar genellikle:
Marka koruması için,
Gelecekteki projeler için,
Reklam geliri elde etmek amacıyla alınır.
Bazı kullanıcılar, benzer isimlerde domainleri toplayarak “domain portföyü” oluşturur.
Domain Forwarding (Yönlendirme)
Alan adı yönlendirme, bir domainin başka bir adrese otomatik olarak yönlendirilmesidir.
Örneğin:www.ornek.net adresine giren bir kullanıcı, otomatik olarak www.ornek.com adresine yönlendirilebilir.
Bu yöntem, marka tutarlılığı sağlamak veya eski domainleri yeni siteye taşımak için kullanılır.
Domain Transfer (Alan Adı Taşıma İşlemi)
Bir domainin kayıtlı olduğu firmadan başka bir firmaya taşınması işlemidir.
Transfer işlemi sırasında aşağıdaki adımlar izlenir:
Alan adının transfer kilidi (Transfer Lock) kapatılır.
Yetkilendirme kodu (EPP Code) alınır.
Yeni registrar üzerinde transfer talebi başlatılır.
Eski kayıt kuruluşu onayladığında transfer tamamlanır.
Transfer işlemi genellikle 5-7 gün sürer.
Premium Domain (Özel Alan Adı)
Premium domain, kısa, akılda kalıcı veya yüksek ticari değere sahip alan adlarını ifade eder. Bu domainler genellikle ikinci el piyasada satılır ve fiyatları diğerlerine göre oldukça yüksektir.
Örneğin hotel.com veya carinsurance.com gibi alanlar premium kategorisindedir.
Premium domainler, markalaşma açısından güçlü bir avantaj sağlar.
Domain Security (Alan Adı Güvenliği)
Alan adının çalınmasını veya izinsiz değişiklik yapılmasını önlemek için çeşitli güvenlik önlemleri alınmalıdır.
Bunlar arasında:
Transfer Lock (Kilit): Alan adının izinsiz taşınmasını engeller.
Two-Factor Authentication (2FA): Hesap güvenliğini artırır.
WHOIS Privacy: Kişisel bilgilerin gizlenmesini sağlar.
Güvenli bir alan adı yönetimi, markanızın dijital itibarını korur.
Alan Adı Seçiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
Yeni başlayanlar için doğru alan adını seçmek oldukça önemlidir. İşte bazı teknik ve stratejik ipuçları:
Kısa, akılda kalıcı ve yazımı kolay bir isim seçin.
.com, .net, .org gibi bilinen uzantılar tercih edin.
Türkçe karakterlerden kaçının (
ç, ğ, ş, ı, ö, ü).Anahtar kelime içeren domainler SEO açısından avantaj sağlar.
Marka bütünlüğünü korumak için benzer domainleri de kaydedin.
